(VietNamNet) - Các chuyên gia tư vấn quốc tế nhận định: Một trong những tồn tại cơ bản của hệ thống giáo dục - đào tạo (GD-ĐT) là các chương trình và dịch vụ giáo dục kỹ thuật dạy nghề kém phát triển. Họ khuyến cáo: Bất cứ một cải tổ nào của hệ thống GD-ĐT cũng cần ưu tiên xây dựng hệ thống kiểm định chất lượng. Chỉ khi có hệ thống giám định, kiểm định chất lượng thì mới có thể nâng cao năng lực của hệ thống.

Vài năm gần đây, ngành GD-ĐT Việt Nam đang xúc tiến xây dựng một hệ thống kiểm định chất lượng đào tạo, bắt đầu từ một dự án dành cho giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (GDKT&DN) do Tổng cục Dạy nghề quản lý, nhưng cũng mới dừng ở bước tập huấn và thí điểm.

Đến nay, theo báo cáo ban đầu, dự án đã cơ bản hoàn thành, đã xây dựng tài liệu Hệ thống kiểm định quốc gia Việt Nam (VINAS); tiến hành đào tạo và áp dụng thí điểm tại 15 trường của dự án; biên soạn cẩm nang về chính sách và quy trình thực hiện VINAS; tổ chức hội thảo, tập huấn cho các trường trọng điểm. Để đảm bảo tính bền vững của công tác kiểm định, BQLDA cũng đang phối hợp cùng Ban Tổ chức cán bộ xây dựng phương án trình Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) thành lập Văn phòng Kiểm định Quốc gia trực thuộc Tổng cục Dạy nghề.

Các tiêu chuẩn này cũng được phát triển dựa trên kết quả thử nghiệm tại một số trường chuyên nghiệp ở Hà Nội trong các năm 1998-1999 và kết quả nghiên cứu hoàn thiện Bộ   tiêu chí trong năm 2000-2001, cùng sự chia sẻ quan niệm: Các trường chuyên nghiệp, mặc dù khác nhau, có thể đạt các chuẩn mực giống nhau phù hợp với điều kiện Việt Nam   và cần phấn đấu hướng tới đạt các chuẩn mực chung của Tiểu vùng sông Mê Kông. Vì vậy, các đánh giá được dựa trên nguyên tắc một trường cần được xem xét theo mức độ   mà trường đó đang đáp ứng các nhu cầu học tập của học sinh và nhu cầu nhân lực của cộng đồng. Tất nhiên, quan niệm và các mục tiêu này phải được sự chấp nhận của các   cơ quan quản lý và cộng đồng đào tạo ở Việt Nam. Nếu đánh giá dựa trên quan niệm và các mục tiêu như vậy thì công việc đánh giá mới có thể vượt ra khỏi ranh giới của nhà trường và phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước trong quá trình đổi mới và hội nhập trong khu vực.

Dự án đưa ra chín tiêu chí lớn để kiểm định chất lượng dạy nghề:

1. Nhà trường và các mục tiêu.

2. Tổ chức và quản lý nhà trường.

3. Chương trình đào tạo và hoạt động dạy - học.

4. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên.

5. Thư viện và các tài liệu cho việc dạy - học.

6. Tài chính và quản lý tài chính.

7. Khuôn viên nhà trường và cơ sở hạ tầng kỹ thuật.

8. Xưởng thực hành, phòng thí nghiệm, thiết bị và vật liệu.

9. Học viên - dịch vụ cho học viên.

Trong chín tiêu chí lớn này, lại có hơn 100 tiêu chí cụ thể với tổng số 500 điểm. Tuy nhiên, khi đưa ra những tiêu chí, cần phải rà soát lại toàn bộ hệ thống để có thể vừa phù hợp với tình hình Việt Nam, vừa bắt kịp tiêu chuẩn quốc tế. Hệ thống GD-ĐT phải được hoạt động theo chuẩn chất lượng thì việc giám định mới chính xác và đồng bộ.

Theo dự án, Hội đồng Kiểm định Chất lượng Dạy nghề Quốc gia sẽ được đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ LĐTB&XH (Tổng cục Dạy nghề), thành lập các Trung tâm Kiểm định Chất lượng Dạy nghề cấp vùng hoặc ở các địa phương. Các Bộ, ngành, địa phương, các trường dạy nghề có trách nhiệm phát triển và quán triệt cho các trường dạy nghề thực hiện. Trung tâm Kiểm định Chất lượng cấp vùng quyết định tình trạng kiểm định chất lượng của các trường dạy nghề và đệ trình lên Hội đồng quốc gia. Công tác kiểm định chất lượng sẽ được tiến hành trong thời hạn ba năm. Mục đích của việc tái kiểm định chất lượng sau chu kỳ ba năm nhằm đảm bảo các điều kiện của trường dạy nghề không trở nên lạc hậu. Các trường dạy nghề được kiểm định chất lượng phải xin cơ quan kiểm định chất lượng để được kiểm định chất lượng tiếp tục.

Kiểm định chất lượng là một công việc khó khăn và phức tạp, đặc biệt là đang rất mới mẻ đối với hệ thống dạy nghề nói riêng và hệ thống giáo dục của Việt Nam nói chung. Chắc chắn sẽ còn tranh luận, bàn cãi về hệ thống kiểm định chất lượng GD-ĐT, nhưng gắn với nó sẽ là cả một sự đổi thay lớn lao về chất và lượng của ngành GD-ĐT. Việc này tuy khó khăn phức tạp song không thể chậm trễ, và có lẽ cũng nên tham khảo, đón nhận kinh nghiệm cũng như sự hỗ trợ cần thiết của các tổ chức giám định thế giới.